อุตสาหกรรมรีไซเคิล Flexible Plastics (พลาสติกฟิล์มหรือบรรจุภัณฑ์อ่อนตัว) กำลังก้าวหน้าอย่างมีนัยสำคัญ จากการนำ ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และ Digital Watermarking มาใช้เพื่อเพิ่มความแม่นยำในการคัดแยกและยกระดับคุณภาพเม็ดรีไซเคิล ซึ่งถือเป็นกุญแจสำคัญสู่เศรษฐกิจหมุนเวียนของบรรจุภัณฑ์พลาสติก

ซึ่ง Flexible plastics คิดเป็นมากกว่า 50% ของตลาดบรรจุภัณฑ์พลาสติก แต่เป็นวัสดุที่รีไซเคิลยากที่สุด เนื่องจากมีโครงสร้างหลายชั้น (multi-material) น้ำหนักเบา ทำให้การเก็บรวบรวมไม่คุ้มค่า ติดหรือพันกับขยะอื่น ทำให้เครื่องคัดแยกทำงานยาก คุณภาพวัสดุรีไซเคิลไม่สม่ำเสมอ จึงทำให้การรีไซเคิลแบบเดิมจึงไม่สามารถรองรับการรีไซเคิลในระดับอุตสาหกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

จึงมาการนำเทคโนโลยี AI-based object recognition มาใช้การวิเคราะห์ภาพ เช่น โลโก้ รูปร่าง และสีของบรรจุภัณฑ์ เพื่อระบุชนิดวัสดุอัตโนมัติ ซึ่งช่วยให้สามารถแยกพลาสติกได้แม่นยำขึ้น ลดการปนเปื้อนในสายรีไซเคิล เพิ่มคุณภาพ recyclate สำหรับใช้งานระดับสูง นอกจากนี้ AI ยังช่วยให้โรงคัดแยกสามารถปรับกระบวนการแบบ real-time และเพิ่มประสิทธิภาพระบบรีไซเคิลโดยรวมได้

อีกเทคโนโลยีสำคัญคือ Digital Watermarking ซึ่งฝังรหัสข้อมูลลงในพื้นผิวบรรจุภัณฑ์โดยมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า
โดยระบบสแกนสามารถอ่านข้อมูลได้ว่า วัสดุคืออะไร เป็น food-grade หรือไม่ ควรเข้าสายรีไซเคิลแบบใด
ซึ่งการทดลองในโครงการ HolyGrail 2.0 พบว่า Digital Watermarking สามารถ
- ตรวจจับบรรจุภัณฑ์ได้มากกว่า 95%
- คัดแยกถูกต้องประมาณ 85% ตั้งแต่รอบแรก
ซึ่งผลลัพธ์นี้ช่วยเพิ่มความแม่นยำของการคัดแยก flexible packaging อย่างมีนัยสำคัญ

โดยองค์กร Alliance to End Plastic Waste กล่าวว่า ความสำเร็จของการรีไซเคิล flexible plastics ต้องเกิดจากความร่วมมือทั้งห่วงโซ่อุปทาน ได้แก่
- การออกแบบบรรจุภัณฑ์ให้รีไซเคิลได้ (design for recyclability)
- การลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน
- ความต้องการใช้วัสดุรีไซเคิลในตลาดปลายทาง
- นโยบาย เช่น Extended Producer Responsibility (EPR)
กล่าวคือ ไม่มีเทคโนโลยีเดียวที่แก้ปัญหาได้ ต้องพัฒนาไปพร้อมกันทั้งระบบ

เทคโนโลยี AI และ digital watermarking จึงถูกมองว่าเป็น “game changer” สำหรับการปิดวงจรรีไซเคิลของ flexible plastics ซึ่งเป็นหนึ่งในขยะพลาสติกที่ท้าทายที่สุดในปัจจุบัน

Flexible Plastic Recycling Needs Coordination